عوارض بارداری یکی از مواردی بوده که بسیاری از زنان در طول این دوران تجربه می کنند. با اینکه بارداری یک فرآیند طبیعی و شگفت انگیز برای رشد و تولد یک نوزاد بوده اما با مشکلات و ناراحتی هایی همراه است. آیا همه زنان دچار عوارض بارداری می شوند؟ چه عواملی خطر بروز این مشکلات را افزایش می دهند؟ برخی از این عوارض خفیف و گذرا هستند، در حالی که برخی دیگر سلامت مادر و جنین را به خطر می اندازد. در این مقاله به بررسی مهمترین عوارض بارداری از جمله دیابت بارداری، پره اکلامپسی، کم خونی، مشکلات گوارشی و تغییرات هورمونی خواهیم پرداخت و روشهای پیشگیری و مدیریت آنها را بررسی می نماییم.
رایج ترین عوارض بارداری
بارداری دوره ای منحصر به فرد در زندگی هر زن بوده که علاوه بر لحظات شیرین و هیجان انگیز با چالش ها و تغییرات متعددی همراه است. در این دوران، بدن مادر دستخوش تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی گسترده ای می شود که شدت و نوع این عوارض در هر فرد متفاوت است. در ادامه به برخی از مهمترین عوارض دوران بارداری و روشهای کنترل آنها می پردازیم.
ویار
ویار در بارداری یکی از تغییرات شایع در این دوران بوده که باعث ایجاد میل شدید و ناگهانی به برخی غذاها یا حتی مواد غیرخوراکی می شود. این تمایلات غذایی از علاقه به خوراکی های شیرین و شور تا مواد غیرمعمول مانند خاک یا یخ متغیر می باشند. علت دقیق ویار بارداری هنوز به طور کامل مشخص نشده اما تحقیقات نشان می دهد که عوامل مختلفی در بروز آن نقش دارند که عبارتند از:
- تغییرات هورمونی که بر حس چشایی و بویایی تاثیر می گذارند.
- عوامل روانی مانند استرس، اضطراب یا هیجان ناشی از بارداری.
- تغییرات متابولیکی که نیازهای بدن را در دوران بارداری تغییر می کند.
- کمبود برخی ویتامین ها و مواد مغذی که بدن را به سمت دریافت آنها سوق می دهد.
تهوع و استفراغ
تهوع و استفراغ در بارداری یکی از رایج ترین عوارض بارداری بوده که بیشتر در سه ماهه اول بارداری مشاهده می شود. جالب است بدانید این عارضه ممکن است در هر ساعتی از روز یا شب اتفاق بیفتد. به طور کامل علت اصلی تهوع در بارداری هنوز مشخص نیست، اما تغییرات هورمونی به ویژه افزایش سطح هورمون hCG، نقش برجسته ای در بروز این عارضه دارند.
کم خونی
کم خونی در بارداری یکی از مشکلات شایعی بوده که در این دوران برای شما عزیزان رخ می دهد. این عارضه زمانی به وجود می آید که تعداد گلبول های قرمز خون یا میزان هموگلوبین که مسئول انتقال اکسیژن در خون بوده کمتر از حد طبیعی باشد. در بارداری، بدن نیاز به آهن بیشتری دارد تا هم از مادر پشتیبانی کند و هم رشد جنین به خوبی ادامه یابد. اگر این نیاز تامین نشود، کم خونی به وجود می آید که باعث احساس ضعف، رنگ پریدگی و خستگی مفرط می گردد.
تغییرات پوستی
بارداری یک تجربه طبیعی بوده که با تغییرات زیادی در بدن همراه بوده که یکی از عوارض بارداری، تغییرات پوستی است. این تغییرات برای برخی از زنان باردار ناراحت کننده بوده اما پس از زایمان بهبود می یابند. رایج ترین تغییرات پوستی شامل تیرگی واژن، خشکی پوست، کبودی زیر چشم می باشد. در ادامه به مهمترین دلایل این تغییرات پوستی اشاره خواهیم کرد.
- کشش پوست
- تغییرات هورمونی
- افزایش جریان خون
- تغییرات در تولید رنگ دانه ها
افسردگی
افسردگی بارداری یکی از مشکلات و عوارض رایج بارداری است که برخی از زنان در دوران بارداری تجربه می کنند. این اختلال خلقی بنا به دلایل مختلفی اعم از تغییرات هورمونی، فشارهای روانی و استرس های مرتبط با بارداری یا عوامل اجتماعی و محیطی رخ می دهد. این عارضه با علائمی همچون استرس در بارداری، احساس ناراحتی، اضطراب، بی حوصلگی، خستگی مفرط، اختلالات خواب و مشکلات تغذیه ای همراه است.
مشکلات دهان و دندان
در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و فیزیولوژیکی تاثیرات قابل توجهی بر سلامت دهان و دندان دارد. یکی از شایع ترین مشکلات و خطرات بارداری، پوسیدگی دندان بوده که به دلیل تغییرات هورمونی، تغییرات در رژیم غذایی و عادات بهداشت دهان رخ می دهد.
لازم به ذکر است این تغییرات باعث تجمع پلاک ها، پوسیدگی دندان ها و حتی تحلیل لثه می شوند. در این دوران، لثه ها متورم شده و خونریزی می کنند که به آن التهاب لثه بارداری گفته می شود. معمولا این مشکلات بعد از زایمان به حالت طبیعی بازمی گردند.
نفخ و یبوست
نفخ و یبوست از مشکلات شایع و ناراحت کننده در دوران بارداری بوده که بنا به دلایل مختلفی بروز می کند. تغییرات هورمونی، رشد جنین و تغییرات رژیم غذایی از جمله عوامل اصلی بروز این مشکلات هستند. هورمون پروژسترون که در دوران بارداری افزایش می یابد باعث کاهش سرعت انقباضات عضلانی دستگاه گوارش و کندتر شدن فرآیند هضم و در نتیجه یبوست می شود.
علاوه بر این، مصرف مکمل های آهن که برای مقابله با کم خونی در بارداری تجویز می شوند و موجب تشدید یبوست می شوند. جالب است بدانید این مشکلات ممکن است منجر به احساس نفخ شکم، گاز معده و حتی هموروئید شوند.
بیشتر بخوانید: یبوست بعد از زایمان
معده درد و سوزش معده
درد شکم و معده یکی از عوارض در دوران بارداری می باشد که بسیاری از زنان آن را تجربه می کنند. اگرچه این دردها بی ضرر هستند، در برخی موارد نشانه ای از مشکلات جدی تری باشند که نیاز به توجه پزشکی دارند. دلایل اصلی درد شکم و معده در دوران بارداری به شرح زیر است:
- نفخ
- یبوست
- رشد رحم
- زائده آپاندیس
- سوزش سر دل
- مشکلات کیسه صفرا
- کشیده شدن رباط های رحم
- انقباضات براکستون هیکس
- عفونت های دستگاه ادراری
یکی دیگر از عوارض شایع بارداری، سکسکه جنین و سوزش سر دل است. در دوران بارداری، تغییرات هورمونی و فشارهای فیزیکی منجر به بروز سوزش سر دل می شود. این مشکل به دلیل شل شدن عضلات دریچه مری و برگشت اسید معده به مری ایجاد می شود. لازم به ذکر است درد شکم و معده با علائم جدی مانند خونریزی، تب یا تهوع شدید همراه باشد، بهتر است سریعا به بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران مراجعه نمایید.
پا درد و ورم پا
درد و ورم پا از مشکلات شایع در دوران بارداری هستند که معمولا در سه ماهه دوم و سوم بارداری به ویژه در نواحی پایین بدن مانند مچ، ساق و کف پا بیشتر مشاهده می شوند. علل این مشکلات شامل موارد زیر می باشد:
- رشد رحم
- افزایش وزن
- کفش نامناسب
- رگ های واریسی
- تغییرات هورمونی
- گرفتگی عضلات پا
- ایستادن طولانی مدت
برای کاهش این مشکلات، در طول روز از ایستادن یا نشستن طولانی مدت اجتناب کنید و با استفاده از کفش های راحت، استراحت کافی و بالا نگه داشتن پاها از شدت درد و ورم بکاهید. همچنین انجام تمرینات سبک و پیاده روی به گردش خون کمک کرده و ورم را کاهش می دهد.
درد ناف
درد ناف در دوران بارداری یکی از مشکلات نسبتا شایع بوده که این عارضه اصلا نگران کننده نمی باشد و به دلایل مختلفی رخ می دهد. این درد با تغییرات فیزیکی طبیعی در بدن همراه بوده اما در برخی مواقع ناشی از مشکلات دیگری می باشد که نیاز به توجه پزشکی دارند. علل شایع درد ناف در بارداری شامل موارد مختلفی اعم از کشیدگی پوست و عضلات شکم، فشار رحم، فتق ناف، یبوست، عفونت روده و پیرسینگ ناف می باشد.
واریس واژن
واریس واژن یکی از عوارض رایج در بارداری است که سبب تورم رگ های خونی در ناحیه واژن و درد و ناراحتی می گردد. این مشکل به دلیل افزایش حجم خون، تغییرات هورمونی و فشار رحم بر رگ ها ایجاد می شود.
خارش بدن
خارش بدن از عوارض شایع دوران بارداری بوده که در نواحی مختلف بدن مانند شکم، پاها و کف دستها رخ می دهد. این عارضه ناشی از تغییرات هورمونی، کشیدگی پوست یا مشکلاتی چون کلستاز بارداری می باشد.
درد سیاتیک
درد سیاتیک در دوران بارداری به درد شدیدی اشاره دارد که از کمر شروع می شود و به پاها منتقل می شود. این درد به دلیل فشار رحم و تغییرات هورمونی رخ می دهد و با تحریک عصب سیاتیک بروز می کند.
بیشتر بخوانید: رابطه جنسی در بارداری
تکرر ادرار
تکرر ادرار یکی از عوارض رایج در بارداری بوده که به دلیل فشار رحم بر مثانه و تغییرات هورمونی ایجاد می شود. این مشکل بیشتر در اوایل بارداری مشاهده می شود و باعث ناراحتی مادران باردار می شود.
هموروئید
هموروئید یا بواسیر در دوران بارداری به دلیل افزایش فشار بر رگ های خونی در ناحیه مقعد به وجود می آید. این عارضه باعث درد، خونریزی و خارش می شود و با یبوست و تغییرات هورمونی در بارداری مرتبط است.
اختلالات خواب
اختلالات خواب یکی از مسائل رایج در دوران بارداری بوده که شامل مشکلاتی چون سختی در به خواب رفتن یا بیدار شدن مکرر در شب می باشد. این اختلالات به دلیل تغییرات هورمونی، فشار بر مثانه، سوزش سر دل رخ می دهد.
کمر درد
کمر درد در بارداری ناشی از تغییرات هورمونی، رشد رحم و افزایش وزن است. این درد معمولا در ماه های آخر بارداری شدت می یابد و کیفیت زندگی شما عزیزان را تحت تاثیر قرار می دهد.
درد رباط گرد
درد رباط گرد در دوران بارداری یکی از خطرات بارداری بوده که به دلیل کشیدگی رباط های رحم اتفاق می افتد. این درد در سه ماهه دوم بارداری و در نواحی شکم و کشاله ران احساس می شود. لازم به ذکر است درد شدید یا همراه با علائم دیگر باشد باید به پزشک خود مراجعه نمایید.
آکنه
بهتر است بدانید این عارضه به دلیل تغییرات هورمونی ایجاد می شود و برای زنانی که قبلا به آکنه مبتلا نبوده اند، مشکل ساز می شود. برای مقابله با آن، شستن صورت با پاک کننده مناسب و جلوگیری از دستکاری جوش ها توصیه می شود.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، در دوران بارداری، بدن زنان تغییرات فیزیکی و هورمونی زیادی را تجربه می کند که منجر به بروز مشکلات مختلفی مانند درد، خارش، اختلالات خواب، تکرر ادرار، دیابت در بارداری و سایر عوارض می شود. بسیاری از این مشکلات شایع و معمول بوده و بدون خطر برای مادر و جنین رفع می شوند اما برخی از آنها نیاز به توجه و درمان دارند. برای کنترل و مدیریت این مشکلات، مشاوره با پزشک و رعایت توصیه های بهداشتی به مادران کمک می کند تا دوران بارداری را با آرامش بیشتری سپری کنند.
