صرع در بارداری یکی از موضوعات مهم و چالش برانگیز در حوزه سلامت زنان بوده که نیازمند توجه ویژه ای از سوی پزشکان، بیماران و خانواده هاست. بارداری به خودی خود تغییرات زیادی در بدن ایجاد می کند و زمانی که با بیماری مزمنی مانند صرع همراه شود، مدیریت آن پیچیده تر می شود. صرع میتواند بر بارداری تأثیر بگذارد و بالعکس، بارداری نیز ممکن است بر شدت و تکرار حملات تشنجی تاثیر گذار باشد. در این مقاله به بررسی موضوعات مهمی همچون خطرات احتمالی برای مادر و جنین، نحوه مصرف داروهای ضد تشنج در دوران بارداری، نقش مراقبت های قبل از بارداری و پیگیری های پزشکی منظم و همچنین نکات مهم در زایمان و پس از زایمان خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
صرع در بارداری چیست؟
صرع یک بیماری شایع و مزمن عصبی بوده که با تشنج های غیرقابل پیش بینی همراه است. این عارضه با وقوع حملات غیرمنتظره و مکرر بروز می یابد و از فعالیت الکتریکی غیرطبیعی در مغز نشات می گیرد. حدود 2 الی 3 درصد خانم های مبتلا به صرع در طی دوره بارداری مکرر دچار تشنج و حملات صرع می شوند.
در دوران بارداری، برخی تغییرات هورمونی و فیزیکی که در بدن مادر رخ می دهد بر بیماری صرع اثرگذار می باشد. ممکن است اثر داروهای ضد صرع در دوره بارداری تغییر کند از همین رو لازم است تمامی موارد با پزشک در میان گذاشته شود. این نکته را در نظر داشته باشید که برخی موارد مانند کاهش داروهای ضد صرع به دلیل افزایش سلامتی جنین و از طرفی اضطراب و استرس مادر ناشی از عدم آسیب صرع به نوزاد باعث تشدید حملات صرع می شود.
علائم بیماری صرع در دوران بارداری
صرع در دوران بارداری نیز مانند سایر زمان ها بوده و فرد مبتلا به صرع بدون دلیل دچار تشنج می شود. برخی علائم صرع مشابه علائم بارداری می باشد اما لازم است نسبت به این علائم هشیار باشید. بعضی از افراد قبل از حملات صرع و تشنج احساس نزدیک شدن به این حالت را با دسته ای از علائمی نظیر موارد زیر پیش بینی و تجربه می کنند:
- غش
- گیجی
- سردرد
- سرگیجه
- ترس و اضطراب
- از دست دادن حافظه
- تغییر در سطح انرژی
- خیره شدن به یک نقطه
- تغییر در وضعیت روانی
- حرکات غیر کنترل دست و پا
بیشتر بخوانید: عفونت واژن چیست؟
تاثیر صرع در دوران بارداری
این بیماری خطراتی برای مادر و جنین به همراه داشته و در مواردی باعث بروز عوارض جدی می شود. این خطرات شامل خطرات بهداشتی، خطرات دارویی برای جنین و خطرات ناشی از حملات صرعی بوده که در مواردی بر سلامت مادر و جنین اثر می گذارد.
برخی داروهای ضد صرع ممکن است برای جنین خطراتی داشته باشد و لازم است وضعیت سلامتی مادر و جنین به طور مرتب مورد پایش قرار گیرد. همچنین خطر عود حملات تشنجی و عوارض مربوط به داروها از جمله خطرات بهداشتی صرع بر بارداری است. لازم به ذکر است حملات صرعی در دوران بارداری موجب تحت تاثیر قرار گرفتن تنفس و ضربان قلب مادر و جنین شده و در مواردی افزایش فشار خون در زمان تشنج یک عامل خطر به شمار می رود.
تاثیر بیماری صرع بر جنین
تشنج بر اثر بیماری صرع خطراتی برای جنین به دنبال دارد و لازم است در صورتی که مادر مبتلا به بیماری صرع است با برخی راهکارها از بروز تشنج جلوگیری کند. بهتر است بدانید اکثرا تاثیر بیماری صرع بر جنین در کاهش جریان خون و اکسیژن رسانی و فشار خون بالا و پره اکلامپسی است. در ادامه به بررسی این موارد می پردازیم:
- کاهش اکسیژن رسانی به جنین: تشنج کلونیک یکی از خطرناک ترین تشنج ها بوده که در آن به شکل موقتی، تنفس فرد قطع می شود. این اتفاق موجب کمبود اکسیژن برای جنین شده و ممکن است آسیب های جدی مانند مشکلات مغزی و نارسایی هایی را به دنبال داشته باشد.
- فشار خون بالا و پره اکلامپسی: تشنج هایی که با فشار خون بالا و پروتئین در ادرار همراه هستند (تشنج های ناشی از پره اکلامپسی) یک وضعیت خطرناک بوده که روی جنین اثر گذاشته و منجر به مشکلاتی نظیر نارسایی رشد جنین، مشکلات تنفسی و زایمان زودرس می شود.
داروهای ضد صرع در دوران بارداری
یکی از راهکارهای درمان صرع در دوران بارداری، درمان دارویی است. امکان مصرف بیشتر داروهای ضد صرع (آنتی کونولسانت ها) در دوران بارداری وجود دارد اما برخی از آنها ممکن است عوارض و خطراتی به دنبال داشته باشد. آسیب هایی که به واسطه مصرف داروهای ضد صرع ممکن است وجود داشته باشد شامل نقص های مادرزادی، اختلالات رشد و مشکلات تنفسی است.
برخی از داروهای ضد صرع مانند فنی توئین (Dilantin) و والپروات (Depakote) اثراتی بر جنین دارند و باعث نقص های عصبی و قلبی می شود. در مواردی این داروها باعث اختلالات رشد در جنین شده و مشکلاتی مانند تاخیر در رشد جسمی یا مشکلات شناختی را به دنبال خواهد داشت.
تحقیقات انجام شده در این زمینه نشان می دهد که برخی از داروهای AED برخی عوارضی برای جنین دارند. این عوارض شامل خطر عدم رشد طبیعی کودک و سایر مشکلات نظیر مهره شکاف دار، لب شکری یا ناهنجاری هایی قلبی می باشد. لازم به ذکر است بررسی دوز و سطح داروهای ضد صرع و بررسی میزان اثرگذاری و عوارض جانبی آن در دوران بارداری از اقدامات ضروری است که می بایست زیر نظر پزشک انجام شود. انتخاب بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران به کنترل صرع در طول دوره بارداری و حفظ سلامت جنین کمک بسیار زیادی خواهد کرد.
عوارض بیماری صرع در دوران بارداری
بیماری صرع در دوران بارداری با عوارضی همراه بوده که در مواردی تهدیدی برای سلامتی مادر و جنین است. از جمله عوارض بیماری صرع در بارداری به شرح زیر است:
- کاهش ضربان قلب جنین
- کاهش اکسیژن رسانی به جنین
- جدایی ناگهانی جنین از جفت رحم
- زایمان زودرس و نارس شدن نوزاد
- سقط ناشی از آسیب هایی مانند زمین خوردن در حین تشنج
بیشتر بخوانید: دیابت در بارداری
روشهای پیشگیری از صرع در بارداری
بهتر است بدانید افراد مبتلا به این عارضه میتوانند از عود کردن این بیماری پیشگیری کنند. مصرف اسید فولیک قبل از بارداری و در حین بارداری به سلامت جنین کمک می کند. البته داروهای ضد صرع با اسید فولیک تداخل دارد و ممکن است در سه ماه اول بارداری علاوه بر پیشگیری از خطر اسپینا بیفیدا، اثر داروهای ضد صرع را کاهش دهد. در همین راستا بهتر است مصرف اسید فولیک را با تجویز پزشک آغاز کنید. در ادامه به برخی از روشهای پیشگیری و کاهش احتمال بروز تشنج در بارداری اشاره می نماییم:
- رژیم غذایی سالم داشته باشید.
- خواب و استراحت کافی داشته باشید.
- بدون مشورت پزشک مصرف دارویی را قطع نکنید.
- محرک های تشنج را در خود شناسایی و کاهش دهید.
- داروهای ضد تشنج را طبق دستور پزشک مصرف کنید.
- قبل از مصرف هر گونه داروی گیاهی و نسخه خانگی با پزشک مشورت کنید.
- اگر بعد از مصرف دارو استفراغ کردید، این وضعیت را به پزشک خود گزارش دهید زیرا ممکن است نیاز به تکرار دوز باشد.
روشهای تشخیص صرع در دوران بارداری
در اغلب موارد این بیماری تشخیص داده می شود. در دوران بارداری نیز پزشک با بررسی سوابق پزشکی و معاینات بالینی به تشخیص این بیماری می پردازد. اگر تعداد دفعات تشنج بالا باشد، پزشک به بررسی وضعیت فرد با تجویز آزمایش هایی مانند آزمایش خون، نوار مغزی، نوار قلب، CT scan و MRI می پردازد و بر اساس این نتیجه روند درمان را آغاز می کند.
روشهای درمان صرع در بارداری
درمان دارویی یکی از روش های درمان صرع در بارداری است. درمان دارویی نقش مهمی در کنترل صرع و کاهش عوارض آن برای جنین دارد. لازم است که مادر به طور مرتب تحت پایش قرار گیرد و تعادلی بین داروها برقرار شود تا علاوه بر کاهش علائم و عوارض بیماری صرع، آسیبی به جنین نزند.
داروهایی مانند فنی توئین (Dilantin) و والپروات (Depakote) از جمله داروهایی بوده که مصرف آنها نیاز به بررسی پزشکی می باشد و می بایست با دقت بالا مصرف شود. از طرفی داروهایی مانند لاموتریژین (Lamictal) و کاربامازپین (Tegretol) از جمله داروهای نسبتا رایج می باشد که با در نظر گرفتن دوز آن و با تجویز پزشک قابل مصرف است.
بیشتر بخوانید: کم خونی در بارداری
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، تشنج در بارداری یک بیماری عصبی مزمن بوده که ممکن است در برخی موارد بر سلامت جنین هم تاثیر بگذارد. این اثرگذاری ناشی از زمین خوردن مادر در زمان صرع می باشد یا تشنج بر اکسیژن رسانی به جنین اختلال وارد می کند. البته با وجود این بیماری، افراد مبتلا به صرع نیز می توانند مانند سایر افراد، بارداری سالم داشته باشند. بهتر است بدانید آگاهی از وضعیت بیماری، مصرف منظم و کنترل شده داروهای ضد تشنج، مشاوره قبل از بارداری و پیگیری های منظم در دوران بارداری و پس از زایمان، نقش بسزایی در کاهش خطرات احتمالی و افزایش سلامت مادر و کودک ایفا می کند.
