یبوست در بارداری یکی از مشکلات شایع در بین زنان باردار بوده که باعث ناراحتی های جسمی و روانی می شود. تغییرات هورمونی، فشار رحم بزرگ شده روی روده ها و تغییر در سبک زندگی و رژیم غذایی از عوامل اصلی بروز یبوست در این دوران هستند. آیا می دانید که بی توجهی به یبوست در بارداری به مشکلات جدی تر مانند هموروئید یا آسیب های مقعدی منجر می شود؟ در این مقاله قصد داریم به بررسی دلایل یبوست در بارداری، راهکارهای پیشگیری و درمان طبیعی و دارویی و نکات مهم تغذیه ای برای کاهش این مشکل بپردازیم پس با ما همراه باشید.
یبوست در بارداری چیست؟
یبوست در دوران بارداری یکی از مشکلات شایع و طبیعی بوده که بسیاری از زنان با آن مواجه می شوند. عملکرد طبیعی روده ها از فردی به فرد دیگر متفاوت می باشد اما به طور کلی اگر کمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج داشته باشید یا مدفوع شما سخت و خشک باشد، میتوان آن را یبوست در نظر گرفت. این مشکل باعث می شود دفع مدفوع دشوار یا حتی دردناک باشد و نیاز به زور زدن داشته باشید.
آمارها نشان می دهد که تقریبا یک نفر از هر چهار زن باردار دچار یبوست می شود. علت اصلی این مشکل، تغییرات هورمونی در دوران بارداری است. هورمون پروژسترون باعث شل شدن عضلات بدن و عضلات روده می شود و در نتیجه حرکات روده کندتر شده و هضم غذا با سرعت کمتری انجام می گیرد. همین امر موجب می شود مدفوع بیشتر در روده باقی بماند و یبوست شکل بگیرد.
علائم یبوست در بارداری
یبوست در بارداری یکی از مشکلات شایع و طبیعی بوده که بسیاری از زنان با آن مواجه می شوند. تغییرات هورمونی، افزایش هورمون پروژسترون و فشار رحم بر روده ها باعث می شود عملکرد روده ها کندتر شود و دفع مدفوع سخت تر گردد. این مشکل نه تنها باعث ناراحتی جسمی می شود بلکه کیفیت زندگی مادر را تحت تاثیر قرار می دهد و در برخی موارد منجر به مشکلاتی مانند هموروئید یا شقاق مقعدی می شود. علائم یبوست در بارداری به شرح زیر است:
- دفع گاز و افزایش نفخ
- کاهش دفعات دفع مدفوع
- درد شکم و ناحیه رودهها
- سفت و خشک بودن مدفوع
- زور زدن هنگام دفع مدفوع
- احساس تورم و نفخ در شکم
- خونریزی جزئی از مقعد هنگام دفع مدفوع
- فاصله طولانی بین هر اجابت مزاج (1 تا 2 روز یا بیشتر)
بیشتر بخوانید: علت ورم در بارداری
علت یبوست در بارداری
لازم به ذکر است این مشکل به دلیل تغییرات هورمونی، فشار جنین بر روده ها، تغییر سبک زندگی و مصرف مکمل های خاص ایجاد می شود. هرچند در بیشتر مواقع یبوست یک عارضه طبیعی و قابل کنترل است اما شناخت دلایل آن به پیشگیری و درمان سریع تر کمک می کند. در ادامه به مهمترین علل یبوست در بارداری اشاره می نماییم:
تغییرات هورمونی
افزایش هورمون پروژسترون در بارداری باعث شل شدن عضلات روده و کند شدن حرکات گوارشی می شود. این مسئله موجب باقی ماندن مدفوع در روده و جذب بیشتر آب آن شده و در نتیجه مدفوع خشک و سفت می شود.
رشد جنین و فشار رحم بر روده ها
با بزرگ تر شدن رحم و افزایش وزن جنین، فشار بیشتری بر روده ها وارد می شود. این فشار عبور مدفوع را دشوارتر کرده و احتمال بروز یبوست را افزایش می دهد.
مصرف مکمل های آهن
مکمل های آهن که برای پیشگیری از کم خونی در بارداری تجویز می شوند، یکی از عوامل شایع یبوست هستند. آهن باعث سفت شدن مدفوع و کاهش حرکت روده می شود، به ویژه اگر همراه با مصرف کم آب و فیبر باشد.
کم کاری تیروئید
بهتر است بدانید تغییرات هورمونی بارداری ممکن است منجر به اختلال در عملکرد تیروئید شود. کم کاری تیروئید حرکات روده را کند کرده و باعث بروز یبوست می شود.
بیشتر بخوانید: علت کمر درد در بارداری چیست؟
کاهش مصرف مایعات
لازم به ذکر است نوشیدن آب کافی در بارداری اهمیت زیادی دارد. کمبود مایعات باعث می شود روده ها نتوانند به خوبی مدفوع را نرم کنند و در نتیجه دفع آن دشوار می شود.
رژیم غذایی نامناسب
مصرف زیاد غذاهای فرآوری شده و کمبود فیبر در برنامه غذایی مادر باردار، حرکات روده را مختل می کند و احتمال یبوست را افزایش می دهد.
عدم فعالیت بدنی
کاهش تحرک و ورزش در دوران بارداری منجر به کند شدن متابولیسم و حرکات روده می شود. فعالیت سبک مانند پیاده روی منظم نقش مهمی در پیشگیری از یبوست دارد.
یبوست در بارداری از چه زمانی شروع می شود؟
یبوست یکی از مشکلات شایع در دوران بارداری بوده که در هر مرحله ای از بارداری رخ می دهد اما زمان شروع آن در میان زنان متفاوت است. تحقیقات نشان می دهد تقریبا 16 تا 39 درصد زنان باردار حداقل در یک مقطع از دوران بارداری این مشکل را تجربه می کنند.
در اغلب موارد، یبوست از سه ماهه اول بارداری آغاز می شود، زمانی که افزایش هورمون پروژسترون باعث شل شدن عضلات روده و کند شدن حرکات گوارشی می شود. با پیشرفت بارداری و بزرگ تر شدن رحم، فشار جنین روی روده ها و کاهش فعالیت بدنی شدت یبوست را افزایش می دهد. بنابراین بسیاری از زنان به ویژه در سه ماهه سوم بارداری بیشتر با این مشکل مواجه می شوند.
البته لازم به ذکر است که همه زنان تجربه یکسانی ندارند. برخی ممکن است در طول بارداری یبوست نداشته باشند، در حالی که برخی دیگر ممکن است تنها در هفته های پایانی بارداری دچار آن شوند. لازم به ذکر است عوامل موثر بر زمان بروز یبوست شامل وضعیت بدنی، رژیم غذایی، میزان فعالیت بدنی و سابقه قبلی یبوست است.
بیشتر بخوانید: آیا گربه باعث نازایی می شود؟
عوارض یبوست در بارداری
معمولا یبوست در بارداری به دلیل تغییرات هورمونی، فشار رحم بر روده ها، کاهش فعالیت بدنی و حتی مصرف مکمل های آهن ایجاد می شود. در بیشتر موارد، یبوست یک مشکل موقت و قابل کنترل بوده و با تغییر سبک زندگی، تغذیه مناسب و نوشیدن مایعات کافی میتوان آن را بهبود داد. با این حال اگر یبوست شدید یا طولانی مدت شود باعث ناراحتی های جسمی و روحی برای مادر می شود. عوارض یبوست در دوران بارداری به شرح زیر است:
- خونریزی از مقعد
- بواسیر (هموروئید)
- نفخ و احساس پری شکم
- مشکل در تخلیه کامل روده ها
- درد و فشار در ناحیه شکم و لگن
- زور زدن شدید هنگام اجابت مزاج
- شقاق مقعدی (ترک در ناحیه مقعد)
- احتمال گیر کردن مدفوع در روده (فکال ایمپکشن)
- ایجاد یا تشدید مشکلات روحی و کاهش کیفیت زندگی در دوران بارداری
بیشتر بخوانید: عدد بتا در بارداری پوچ چیست؟
روشهای درمان یبوست در بارداری
روش های متعددی برای کنترل و درمان یبوست در بارداری وجود دارد که بیشتر آنها با تغییر سبک زندگی و اصلاح رژیم غذایی قابل اجرا هستند. در موارد شدیدتر نیز پزشک ممکن است درمان های دارویی بی خطر را توصیه کند. روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:
- مصرف آب کافی
- مصرف غلات کامل و حبوبات
- استفاده از میوه ها و سبزیجات تازه
- پیروی از رژیم غذایی سرشار از فیبر
- کاهش مصرف نوشیدنی های کافئین دار
- استفاده از مواد غذایی یا مکمل های پروبیوتیک
- استفاده محدود و با نظر پزشک از ملین های مجاز
- تغییر نوع مکمل آهن در صورت ایجاد یبوست شدید
- ورزش و فعالیت بدنی منظم و ایمن (پیاده روی سبک)
- پرهیز از مصرف خودسرانه داروهای گیاهی و ملین ها
- مصرف داروهای حاوی فیبر یا مکمل های تجویز شده توسط پزشک
- استفاده از شیاف گلیسیرین یا ملین های حجیم کننده (با تجویز پزشک)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، یبوست در بارداری یک مشکل شایع اما قابل کنترل است که به دلیل تغییرات هورمونی، مصرف مکمل های آهن، فشار رحم و سبک زندگی ایجاد می شود. هرچند این عارضه ممکن است آزاردهنده باشد اما با اصلاح رژیم غذایی، مصرف مایعات کافی، داشتن فعالیت بدنی مناسب و رعایت توصیه های پزشک میتوان آن را تا حد زیادی برطرف کرد. در مواردی که یبوست شدید یا مداوم باشد، مراجعه به پزشک برای دریافت راهکارهای دارویی ایمن ضروری است.
