عفونت رحم یکی از مشکلات شایع در سلامت زنان بوده که باعث ناراحتی، درد و مشکلات جدی در عملکرد دستگاه تناسلی می شود. آیا می دانید چه عواملی باعث بروز عفونت رحم می شوند و چه علائمی ممکن است هشداردهنده باشند؟ شناسایی به موقع این عفونت اهمیت زیادی دارد زیرا درمان به موقع از عوارضی مانند ناباروری، مشکلات بعد از زایمان یا گسترش عفونت جلوگیری می کند. در این مقاله قصد داریم به علت ها و عوامل خطر عفونت رحم، علائم، روش های تشخیص، درمان های دارویی و خانگی، نکات پیشگیری و عوارض احتمالی آن بپردازیم پس با ما همراه باشید.
عفونت رحم چیست؟
عفونت رحم که در پزشکی با نام اندومتریت (Endometritis) شناخته می شود، به التهاب لایه داخلی رحم (آندومتر) ناشی از ورود میکروب ها مانند باکتری، ویروس یا قارچ گفته می شود. این بیماری به دو شکل حاد (شروع ناگهانی و کوتاه مدت) یا مزمن (طولانی مدت و تکرار شونده) دیده شود.
اندومتریت حاد بیشتر پس از زایمان، سقط جنین یا اعمال جراحی رحم مانند کورتاژ بروز می کند، در حالی که نوع مزمن آن اغلب در زنان یائسه یا در اثر ابتلا به عفونت های مقاربتی مثل کلامیدیا و سوزاک مشاهده می شود. عفونت رحم با علائمی مثل التهاب، درد شکمی، تب یا ترشحات غیرطبیعی همراه بوده و در بسیاری از موارد هم رحم و هم واژن درگیر می شوند. در برخی شرایط خاص مانند کورتاژ یا سقط عفونی، احتمال دارد رحم به طور جداگانه گرفتار این بیماری شود.
دلایل بروز عفونت رحم
عفونت رحم یا اندومتریت یکی از بیماری های شایع زنان بوده که به دنبال ورود میکروب ها و باکتری ها به لایه داخلی رحم (آندومتر) رخ می دهد. به طور طبیعی، دهانه رحم مانند یک سد محافظ عمل می کند و مانع ورود میکروب ها به رحم می شود اما در شرایطی مثل زایمان، سقط جنین یا انجام برخی جراحی ها این سد باز شده و احتمال نفوذ باکتری ها افزایش می یابد. دلایل بروز عفونت رحم عبارتند از:
- سقط جنین (طبیعی یا القایی): باقی ماندن بقایای بافت یا ورود باکتری ها هنگام سقط زمینه ساز عفونت رحم می باشد.
- باکتری های مقاربتی: از شایع ترین عوامل ایجاد اندومتریت هستند که از طریق رابطه جنسی محافظت نشده منتقل می شوند.
- اعمال جراحی رحم و کورتاژ: استفاده از ابزارهای پزشکی در رحم احتمال ورود میکروب ها و التهاب آندومتر را بالا می برد.
- استفاده از وسایل پیشگیری از بارداری مانند آی یودی: در برخی موارد ورود جسم خارجی به رحم باعث التهاب و عفونت می شود.
- بیماری التهابی لگن (PID): این بیماری اغلب با عفونت رحم همراه بوده و در صورت درمان نشدن مشکلات جدی تری ایجاد می کند.
- رابطه جنسی پرخطر یا بدون محافظت: انتقال میکروب ها و عفونت های آمیزشی از طریق تماس جنسی یکی از عوامل مهم ابتلا به اندومتریت است.
- زایمان طبیعی یا سزارین: باز شدن دهانه رحم و ورود میکروب ها بعد از زایمان باعث عفونت می شود، به ویژه پس از سزارین احتمال بیشتری دارد.
- تغییر در تعادل باکتری های طبیعی واژن: برهم خوردن تعادل میکروبی مثلاً به دلیل دوش واژینال یا مصرف بی رویه آنتی بیوتیک زمینه ساز عفونت می شود.
- باز شدن دهانه رحم در اثر عوامل دیگر: هر عاملی که سد طبیعی دهانه رحم را تضعیف کند (مانند پارگی پرده های جنین در بارداری)، احتمال ورود میکروب ها به رحم را افزایش می دهد.
علائم عفونت رحم
عفونت رحم گاهی بدون نشانه مشخص بروز می کند و گاهی علائم آزاردهنده ای دارد که بر کیفیت زندگی تاثیر می گذارد. تشخیص به موقع این علائم و مراجعه به پزشک اهمیت زیادی دارد زیرا در صورت پیشرفت، عفونت عوارض جدی ایجاد می کند. برای درمان و پیگیری دقیق این بیماری بهتر است به بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران مراجعه کنید تا از بروز مشکلات بعدی جلوگیری شود.
- تب و لرز
- خارش واژن
- قاعدگی نامنظم
- استفراغ یا حالت تهوع
- خستگی و ضعف شدید
- یبوست یا مشکل در دفع
- درد هنگام رابطه جنسی
- درد در ناحیه شکم و لگن
- درد یا سوزش هنگام ادرار
- درد در قسمت تحتانی شکم
- بیهوشی یا سرگیجه ناگهانی
- خونریزی یا لکه بینی غیرطبیعی
- ترشحات بدبو و غیرطبیعی واژن
روشهای تشخیص عفونت رحم
تشخیص عفونت رحم نیازمند دقت و مراجعه به متخصص زنان و زایمان است زیرا این بیماری در صورت عدم شناسایی به موقع، عوارض جدی به همراه دارد. پزشک ابتدا با بررسی علائم و سابقه پزشکی بیمار شروع کرده و سپس از آزمایش ها و روشهای تصویربرداری برای ارزیابی دقیق تر استفاده می کند. در ادامه، رایج ترین روشهای تشخیص این عارضه ذکر شده است:
- آزمایش خون
- آزمایش ادرار
- تست پاپ اسمیر
- بررسی سوابق پزشکی
- سونوگرافی رحم و لگن
- معاینه فیزیکی لگن و رحم
- نمونه برداری از ترشحات واژینال
- شمارش گلبول های سفید خون (WBC)
- آزمایش CRP (مقدار پروتئین C واکنشی)
- آزمایش ESR (میزان رسوب گلبول های قرمز)
- بیوپسی آندومتر (نمونه برداری از بافت داخلی رحم)
- لاپاراسکوپی برای بررسی دقیق لگن و اندام های تناسلی
روشهای درمان عفونت رحم
لازم به ذکر است در صورت عدم درمان به موقع، این عارضه باعث بروز مشکلات جدی در سلامت باروری و کیفیت زندگی زنان می شود. درمان این عارضه به نوع عفونت، شدت آن و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. در بیشتر موارد، آنتی بیوتیک ها اصلی ترین خط درمان هستند اما در برخی شرایط خاص ممکن است نیاز به روشهای دیگری مانند جراحی یا بستری شدن در بیمارستان باشد. در ادامه مهمترین روشهای درمان عفونت رحم ذکر شده اند:
- مصرف آنتی بیوتیک های خوراکی
- تخلیه یا جراحی آبسه در صورت تشکیل چرک
- انجام آزمایش های تکمیلی برای اطمینان از بهبودی
- تزریق یا مصرف وریدی آنتی بیوتیک در موارد شدید
- برداشتن بافت های باقی مانده بعد از زایمان یا سقط
- درمان همزمان شریک جنسی در عفونت های مقاربتی
- تغییر نوع آنتی بیوتیک در صورت باقی ماندن عفونت
- جراحی در صورت عدم پاسخ به درمان دارویی یا وجود کیست و عوارض دیگر
بیشتر بخوانید: افتادگی رحم چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، عفونت رحم یک مشکل شایع اما قابل درمان در حوزه سلامت زنان بوده که در صورت بی توجهی منجر به بروز عوارض جدی مانند ناباروری، دردهای مزمن لگنی و حتی گسترش عفونت به سایر اندام ها می شود. مراجعه به پزشک متخصص زنان در مراحل اولیه بروز علائم، بهترین راه برای پیشگیری از پیشرفت بیماری و دریافت درمان موثر است. با توجه به اینکه اصلی ترین روش درمان، استفاده از آنتی بیوتیک ها تحت نظر پزشک است، خوددرمانی یا قطع زودهنگام داروها ممکن است روند بهبودی را مختل کرده و احتمال بازگشت بیماری را افزایش دهد.
