مصرف قهوه در بارداری یکی از موضوعاتی بوده که ذهن بسیاری از مادران باردار را درگیر می کند. از آنجا که قهوه منبع اصلی کافئین در رژیم غذایی بسیاری از افراد است، نگرانی درباره تاثیر آن بر سلامت جنین و روند بارداری امری طبیعی است. اما آیا نوشیدن یک یا دو فنجان قهوه در روز برای جنین خطرناک می باشد؟ یا باید به طور کامل از مصرف آن پرهیز کرد؟ در ادامه به بررسی تاثیر مصرف کافئین و قهوه در دوران بارداری، مقدار مصرف کافئین، تاثیر قهوه و کافئین بر نتیجه بارداری و عوارض مصرف قهوه در این دوران می پردازیم پس با ما همراه باشید.
تاثیر مصرف قهوه و کافئین بر سلامت مادر و جنین
مصرف قهوه در دوران بارداری همواره با نگرانی هایی همراه است زیرا کافئین موجود در آن از طریق جفت به جنین منتقل می شود. در حالی که بدن مادر قادر به تجزیه و دفع کافئین است، بدن جنین به دلیل نارس بودن سیستم های متابولیکی، این توانایی را ندارد و مدت بیشتری تحت تاثیر کافئین باقی می ماند. لازم به ذکر است این مسئله در ماه های پایانی بارداری که جنین مراحل حیاتی رشد و تکامل را طی می کند، اهمیت بیشتری دارد.
از سوی دیگر، کافئین به عنوان یک ماده محرک بر خواب مادر اثر منفی می گذارد و موجب افزایش ضربان قلب و فشار خون می شود و مشکلات شایعی مانند سوزش سر دل و تکرر ادرار را تشدید می کند. همچنین ترکیبات موجود در قهوه، جذب آهن را کاهش می دهد که این موضوع به ویژه برای زنان باردار از اهمیت بالایی برخوردار است. بنابراین برای کاهش این اثر، توصیه می شود نوشیدنی های کافئین دار را بین وعده های غذایی مصرف کنید.
در سه ماهه سوم بارداری، زمانی که رشد وزن جنین به اوج می رسد و اندام هایی مانند ریه ها و چشم ها در حال کامل شدن هستند، مصرف زیاد کافئین منجر به کاهش وزن هنگام تولد و در موارد نادری مشکلات قلبی می شود. همچنین مصرف کافئین در این دوره ممکن است هوشیاری و الگوی خواب جنین را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
بیشتر بخوانید: مصرف چای سبز در بارداری
تاثیر کافئین در نتیجه بارداری
تاثیر کافئین بر روند بارداری و نتیجه آن یکی از موضوعات مهم بوده که همچنان محل بحث و تحقیق در میان متخصصان است. بسیاری از زنان باردار درباره ارتباط میان مصرف قهوه و بروز مشکلاتی مانند زایمان زودرس، تولد نوزاد با وزن پایین و حتی خطر سقط جنین نگرانی هایی دارند.
اگرچه برخی مطالعات چنین ارتباطی را تایید کرده اند اما نتایج تحقیقات علمی در این زمینه همواره یکسان و قطعی نبوده و همچنان اختلاف نظرهایی وجود دارد. با توجه به اینکه هنوز نمیتوان با اطمینان کامل تأثیرات دقیق و قطعی کافئین بر سلامت جنین و بارداری را مشخص کرد، متخصصان توصیه می کنند در مصرف نوشیدنی های کافئیندار از جمله قهوه، اعتدال رعایت شود.
بیشتر بخوانید: شرایط مسافرت در بارداری
مقدار مجاز مصرف کافئین در دوران بارداری چقدر است؟
در دوران بارداری، آگاهی از میزان مصرف مجاز کافئین اهمیت زیادی دارد چرا که این ماده از جفت عبور کرده و مستقیما بر جنین در حال رشد اثر می گذارد. برخلاف برخی مواد مانند الکل که توصیه می شود کاملا کنار گذاشته شوند، مصرف محدود و کنترل شده کافئین بی خطر می باشد.
بر اساس توصیه های رسمی، حداکثر میزان مجاز مصرف کافئین در بارداری 200 میلی گرم در روز است. این مقدار بسته به نوع و روش تهیه نوشیدنی، تقریبا معادل یک فنجان قهوه فیلتر شده یا دو فنجان قهوه فوری است. این محدودیت تنها به قهوه محدود نمی شود بلکه شامل تمام منابع کافئین از جمله چای، نوشابه های انرژی زا، شکلات و برخی داروها نیز می شود.
تحقیقات نشان داده اند که مصرف بیش از این مقدار به ویژه در سه ماهه سوم بارداری، خطراتی از جمله تولد نوزاد با وزن پایین، کندی رشد داخل رحم (IUGR) و حتی افزایش احتمال مشکلات سلامتی در بزرگسالی را به همراه دارد. این اثرات احتمالا به دلیل انقباض عروق خونی در جفت و کاهش جریان خون به جنین است که رشد او را محدود می کند. همچنین برخی مطالعات جدید حاکی از آن است که حتی مصرف کمتر از 200 میلی گرم کافئین در روز هم ممکن است با تولد نوزادان کوچک تر از حد متوسط همراه باشد، هرچند هنوز شواهد قطعی در این زمینه وجود ندارد.
بیشتر بخوانید: کمر درد در بارداری
عوارض مصرف قهوه در دوران بارداری
مصرف قهوه در بارداری یکی از مسائلی بوده که بسیاری از زنان باردار با آن درگیر هستند. از یک طرف قهوه بخشی از عادات روزمره بسیاری از افراد است و از طرف دیگر، نگرانی هایی درباره تاثیر کافئین بر سلامت جنین و روند بارداری وجود دارد. اگرچه مصرف مقدار کم تا متوسط قهوه در دوران بارداری برای برخی مادران بی خطر در نظر گرفته می شود اما مطالعات نشان داده اند که زیاده روی در مصرف آن با عوارض جدی همراه است.
- افزایش خطر سقط جنین
- کم آبی بدن به دلیل خاصیت ادرارآور قهوه
- اختلال در عملکرد هورمونی و متابولیسم جنین
- بروز سوزش سر دل، لرزش و بی خوابی در مادر
- زایمان زودرس به ویژه در سه ماهه سوم بارداری
- احتمال نقص های مادرزادی و مشکلات تولید مثلی
- احتمال افزایش وزن بیش از حد نوزاد در بزرگسالی
- اختلال در جذب آهن و افزایش خطر کم خونی بارداری
- تاثیر منفی بر الگوی خواب جنین و افزایش استرس جنینی
- تاخیر در دفع کافئین از بدن مادر به دلیل تغییرات هورمونی
- محدودیت رشد جنین و تولد نوزاد با وزن کمتر از حد طبیعی
بیشتر بخوانید: عفونت ادراری در بارداری
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، مصرف قهوه در دوران بارداری اگر در محدودیت های توصیه شده باقی بماند، معمولا برای بیشتر زنان باردار بی خطر است. با این حال باید توجه داشت که کافئین ماده ای محرک است که از طریق جفت به جنین منتقل می شود و به دلیل ناتوانی جنین در دفع آن، اثرات آن در بدن جنین طولانی تر و شدیدتر باقی می ماند. مصرف بیش از حد کافئین در دوران بارداری ممکن است با عوارضی مانند سقط جنین، زایمان زودرس، کم وزنی نوزاد، اختلال در خواب جنین و افزایش خطر کم خونی مادر همراه باشد.
