خشکی واژن یکی از مشکلات رایج و در عین حال کمتر بیان شده ای بوده که بسیاری از زنان در دوره هایی از زندگی خود با آن مواجه می شوند. این وضعیت نه تنها بر رابطه جنسی تاثیر می گذارد،بلکه کیفیت زندگی روزمره را نیز کاهش می دهد. چرا بعضی از زنان در سنین جوانی دچار خشکی واژن می شوند، در حالی که برخی دیگر حتی در دوران یائسگی این مشکل را تجربه نمی کنند؟ در این مقاله به بررسی موضوعاتی اعم از دلایل خشکی واژن، علائم و نشانه های آن، عوارض، روشهای تشخیص و درمان آن خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
خشکی واژن چیست؟
در حالت طبیعی، دیواره داخلی واژن زنان به دلیل ترشح استروژن مرطوب نگه داشته می شود. این رطوبت نقش مهمی در حفظ سلامت واژن دارد که حفظ ضخامت، کشسانی و جلوگیری از اصطکاک یا آسیب به بافت از جمله فواید آن است. در حالتی که سطح استروژن در بدن کاهش پیدا می کند باعث کاهش یا از بین رفتن رطوبت دیواره داخلی واژن می شود و در نتیجه منجر به نازک شدگی و التهاب دیواره داخلی واژن می گردد که این مسئله باعث خشکی واژن (vaginal dryness) می شود.
در صورت بروز خشکی واژن توانایی مقابله با باکتری ها و قارچ ها در محیط کمتر خواهد بود و این عامل باعث عفونت های مکرر می شود. کاهش استروژن به دلایل متفاوت مثل یائسگی، دوره پس از زایمان یا در دوران شیردهی رخ می دهد.
علاوه بر آن درمان هایی مانند شیمی درمانی، برداشتن تخمدان ها، مصرف داروهای ضد هورمونی و آنتی هیستامین، استعمال دخانیات، استرس مزمن، استفاده مکرر از صابون ها و شوینده های قوی هم منجر به بروز این مشکل می شوند. در نهایت لازم به ذکر است که خشکی واژن فقط یک مشکل جسمی نیست، بلکه بر میل جنسی، کیفیت رابطه و حتی اعتماد بنفس فرد نیز تاثیر می گذارد.
علائم خشکی واژن
خشکی واژن با برخی علائم همراه است که شدت این علائم به میزان خشکی واژن کم یا زیاد می باشد. از مهمترین و شایع ترین نشانه های وجود این عارضه می توان به درد و سوزش و احساس خارش در ناحیه واژن اشاره کرد. احساس خارش نیز با التهاب و قرمزی در این ناحیه همراه می باشد.
از دیگر علائم این عارضه، احساس درد هنگام رابطه جنسی، ایجاد زخم در واژن، عدم لذت بردن از رابطه جنسی و خونریزی پس از نزدیکی است. همچنین احساس درد واژن، احساس تنگی، افزایش احتمال عفونت واژن و تکرر ادرار از دیگر علائم نشان دهنده این عارضه هستند.
لازم به ذکر است که در برخی موارد این عارضه در زنان یائسه علاوه بر عدم رطوبت واژن برخی علائم دیگر از جمله گرگرفتگی، تعریق شبانه، اختلال در حافظه و تغییرات خلق و خو همراه می باشد. توصیه می شود در صورت مشاهده هرگونه علائم ذکر شده سریعا باید با بهترین متخصص زنان و زایمان تهران مشورت فرمایید.
علت بروز خشکی واژن
یکی از بارزترین علل خشکی واژن کاهش سطح استروژن است اما دلایل دیگری نیز در بروز این عارضه دخیل هستند که به شرح زیر است:
- سبک زندگی: مصرف کم آب باعث کاهش رطوبت بدن و استعمال دخانیات تولید استروژن را مختل می کند.
- عفونت و بیماری: وجود برخی عفونت ها و بیماری هایی مثل تنبلی تخمدان از جمله علت این عارضه هستند.
- عوامل روانی: استرس و افسردگی علاوه بر تاثیر در کاهش میل جنسی بر کیفیت آن و حتی بر رطوبت واژن نیز تاثیر می گذارند.
- مصرف برخی داروها: مصرف برخی داروها مثل آنتی هیستامین، داروهای ضد افسردگی و داروهای فشار خون منجر به کاهش ترشحات بدن و خشکی می شود.
- تغییرات هورمونی: یائسگی، پریود و شیردهی جزو مواردی بوده که باعث تغییرات هورمونی و کاهش سطح استروژن و در نتیجه خشکی دیواره داخلی واژن می شود.
- استفاده از محصولات بهداشتی: در برخی موارد ممکن است صابون ها و شامپوهای معطر که حاوی مواد شیمیایی قوی هستند باعث تحریک و بروز مشکل شوند.
عوارض خشکی واژن
خشکی واژن عوارض متعددی را به دنبال خواهد داشت که در صورت عدم رسیدگی تبدیل به مشکلی حاد می شود. از جمله رایج ترین عوارض این عارضه به شرح زیر است:
- سختی در دخول
- کاهش میل جنسی
- تضعیف بافت واژن
- احساس سوزش در ناحیه تناسلی
- ایجاد زخم یا ترک در دیواره واژن
- خارش ناحیه واژن به صورت مکرر
- درد و ناراحتی در حین رابطه جنسی
- افزایش خطر ابتلا به عفونت های واژینال
- خونریزی یا لکه بینی بعد از رابطه جنسی
- احساس خشکی یا کشیدگی در ناحیه واژن حتی در حالت عادی
بیشتر بخوانید: عفونت واژن چیست؟
روشهای تشخیص خشکی واژن
معمولا بعد از مشاهده علائم خشکی واژن مثل سوزش یا درد، افراد برای تشخیص دقیق به پزشک متخصص زنان مراجعه می کنند. پزشک در ابتدا شرح حال فرد را بررسی کرده و بعد از آن با معاینه که یکی از قدیمی ترین و موثرترین راه های تشخیص این عارضه است، وضعیت بیمار را بررسی می کند. بعد ارزیابی علائم و انجام معاینات لازم، پزشک برای بررسی و تشخیص دقیق برخی آزمایشات لازم را انجام میدهد. روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- آزمایش خون
- آزمایشات عفونی
- آزمایش پاپ اسمیر
- انجام سونوگرافی برای تشخیص ضخامت واژن
بیشتر بخوانید: تغییرات واژن در بارداری
روشهای درمان خشکی واژن
در حال حاضر روشهای مختلفی برای درمان خشکی دیواره داخلی واژن وجود دارد و هدف اصلی تمامی این روش ها بازگرداندن رطوبت طبیعی واژن و کاهش علائم آزاردهنده ناشی از آن است. برخی از رایج ترین روشهای درمانی این عارضه شامل موارد زیر است:
- تزریق ژل به واژن
- لیزر درمانی برای بهبود آتروفی واژن
- استروژن های موضعی برای بازسازی بافت
- استروژن خوراکی با هدف افزایش استروژن بدن
- مرطوب کننده های واژینال برای حفظ رطوبت روزانه
- آنتی بیوتیک ها و ضد قارچ ها در صورت وجود عفونت
- هورمون درمانی برای افزایش رطوبت و ترمیم بافت واژن
- لوبریکانت های واژینال برای کاهش درد و اصطکاک هنگام رابطه
بیشتر بخوانید: زگیل تناسلی در بارداری
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، خشکی واژینال یکی از اختلالات شایع در میان زنان به ویژه دوران یائسگی یا پس از زایمان است. یکی از علت های اصلی بروز این عارضه کاهش سطح استروژن بدن است. وجود این مشکل بر سلامتی جسمی، جنسی و روانی افراد تاثیر می گذارد. تشخیص به موقع و انتخاب روش درمانی مناسب باعث کنترل و بهبود این عارضه می شود. توجه داشتن به علائم موجود و مراجعه به موقع به متخصص زنان و زایمان یکی از اصلی ترین و موثرترین راه های مدیریت این مشکل است.
