ترشح سینه در بارداری یکی از تغییرات طبیعی و رایجی بوده که بسیاری از مادران آن را در طول ماه های مختلف تجربه می کنند. این ترشح که به صورت مایع زرد رنگ یا شفاف دیده می شود، اغلب نشانه آماده سازی بدن برای شیردهی است. اما آیا همیشه این ترشحات طبیعی اند و چه زمانی باید به آنها توجه بیشتری کرد؟ در این مقدمه تلاش می کنیم به اهمیت این تغییرات، دلایل بروز آن، انواع ترشحات و زمان هایی که ممکن است نیاز به بررسی پزشکی داشته باشند بپردازیم پس با ما همراه باشید.
علت بروز ترشح سینه در بارداری
ترشح از سینه در بارداری معمولا در نتیجه آماده سازی بدن برای شیردهی رخ می دهد. با تغییرات گسترده هورمونی و رشد غدد شیری، بدن به تدریج شیر اولیه یا آغوز را تولید می کند. اما آیا همیشه این ترشحات تنها ناشی از تغییرات طبیعی بارداری هستند یا گاهی عوامل دیگری نیز در بروز آنها نقش دارند؟ در ادامه مهمترین علل ترشح سینه در بارداری را به صورت کامل توضیح می دهیم.
| علت | توضیح کامل (۳ خط) |
| افزایش پرولاکتین | پرولاکتین هورمونی کلیدی است که بدن برای تولید شیر به آن نیاز دارد و از سه ماهه دوم و سوم بارداری به تدریج افزایش می یابد. زمانی که سطح این هورمون از استروژن و پروژسترون بالاتر می رود، غدد شیری شروع به تولید آغوز می کنند. |
| تغییرات هورمونی (استروژن و پروژسترون) | در اوایل بارداری سطح استروژن و پروژسترون بالاست و معمولا مانع خروج شیر از سینه می شود. اما همزمان این دو هورمون باعث رشد سریع غدد شیری و توسعه مجاری می شوند. با تغییر تعادل هورمونی در ادامه بارداری، ممکن است زمینه ساز ترشح آغوز شوند. |
| گشاد شدن مجاری شیری | در دوران بارداری مجاری شیری برای آماده شدن جهت عبور شیر بزرگ تر و گسترده تر می شوند. این گشادشدگی گاهی باعث خروج مقدار کمی مایع زرد، شفاف یا شیری رنگ می شود. چنین ترشحاتی بدون درد و طبیعی تلقی می شوند. |
| تحریک بیش از حد سینه ها | لمس زیاد، تحریک نوک سینه یا استفاده از لباس های تنگ غدد شیری را فعال تر می کند. این تحریک ها باعث آزاد شدن بیشتر پرولاکتین و در نتیجه افزایش ترشح می شود. برخی زنان پس از دوش گرفتن یا ماساژ نیز شاهد افزایش ناگهانی ترشح هستند. |
| التهاب، عفونت یا آبسه سینه | در برخی موارد، عفونت پستان یا التهاب مجاری باعث ترشح چرکی، بدبو یا رنگی می شود. این نوع ترشح با درد، قرمزی و تورم همراه است و نیاز به ارزیابی سریع توسط پزشک دارد. |
| اختلالات غدد درونریز | مشکلات هورمونی مانند اختلالات تیروئید یا عملکرد ناصحیح هیپوفیز سطح هورمون ها را تغییر می دهند. این تغییرات منجر به ترشح غیرطبیعی سینه حتی بدون تحریک مستقیم می شوند. |
| توده ها یا کیست های خوش خیم سینه | بعضی از توده ها یا فیبروکیست ها باعث خروج ترشح از نوک سینه می شوند. این ترشحات به رنگ شفاف، زرد یا شیری دیده می شوند اما گاهی یک طرفه و غیرعادی هستند. |
| مصرف برخی داروها | داروهای اعصاب، ضدافسردگی ها، قرص های جلوگیری از بارداری و برخی داروهای هورمونی سطح پرولاکتین را افزایش می دهند. این افزایش هورمونی گاه موجب ترشح سینه در بارداری یا حتی پیش از آن می شود. |
| آسیب یا ضربه به سینه | ضربه های شدید به سینه مجاری شیری را تحریک کرده و باعث خروج ترشح می شود. همچنین خون مخلوط با ترشح نیز ممکن است در اثر آسیب ایجاد گردد که نیازمند بررسی است. |
علائم هشدار ترشح سینه در بارداری
بهتر است بدانید در برخی شرایط ممکن است این ترشحات نشانه وجود یک مشکل زمینه ای باشند. شناخت علائم هشداردهنده به مادر کمک می کند در صورت مشاهده هرگونه تغییر غیرطبیعی، به موقع به بهترین دکتر زنان در تهران مراجعه کرده و از بروز عوارض احتمالی جلوگیری کند. در ادامه مهمترین نشانه هایی که نیاز به بررسی فوری دارند ذکر شده اند.
- وجود درد در سینه
- خون آلود بودن ترشح
- ترشح یک طرفه و مداوم
- تغییر غیر طبیعی رنگ ترشح
- تغییر شکل یا تغییر ظاهر پستان
- ترشحات همراه با بوی غیرطبیعی
- وجود توده یا سفتی غیرعادی در سینه
- خروج ترشح به مقدار زیاد و بیشتر از چند قطره
ترشح سینه در بارداری
چه زمانی ترشح از سینه در بارداری آغاز می شود؟
ترشح سینه در بارداری یکی از نشانه های طبیعی آماده سازی بدن برای شیردهی است و از نیمه دوم بارداری بیشتر دیده می شود. اگرچه بدن از همان سه ماهه اول شروع به تولید آغوز می کند، اما اغلب زنان تا ماه های پایانی بارداری هیچ ترشحی مشاهده نمی کنند. آغوز مایعی زرد رنگ، غلیظ و بسیار مغذی است که سرشار از آنتی بادی ها بوده و در روزهای نخست بعد از تولد نخستین غذای ارزشمند نوزاد محسوب می شود.
به طور معمول، از هفته شانزدهم بارداری به بعد غدد شیری کاملا فعال شده و ممکن است چند قطره آغوز به طور ناگهانی یا هنگام تحریک نوک سینه ترشح شود. در برخی زنان، این ترشح تنها در سه ماهه سوم ظاهر می شود و در برخی دیگر ممکن است حتی از ماه های ابتدایی بارداری شروع شود که هر دو حالت کاملا طبیعی است. فعالیت های روزمره مانند ورزش، پیاده روی سریع یا تماس نوک سینه با لباس ترشح را تحریک می کند اما گاهی بدون هیچ دلیل خاصی چند قطره رطوبت روی سوتین دیده می شود.
در نزدیکی زمان زایمان، احتمال ترشح بیشتر می شود و برخی مادران حتی ممکن است چند روز قبل از تولد نوزاد خود، کمی شیر یا آغوز ترشح کنند. تحقیقات نشان داده است که دوشیدن ملایم آغوز بعد از هفته 37 بارداری به افزایش شیر پس از زایمان و آماده سازی بهتر سینه ها کمک می کند.
بیشتر بخوانید: تغییرات واژن در بارداری
پیشگیری از ترشح سینه در بارداری
بهتر است بدانید ترشح سینه در دوران بارداری نتیجه طبیعی تغییرات هورمونی است و عملا نمی توان از بروز آن جلوگیری کرد اما می توان آن را بهتر کنترل و مدیریت نمود. استفاده از پدهای مخصوص سینه کمک می کند تا از خیس شدن سوتین و ایجاد لکه روی لباس جلوگیری شود.
همچنین کاهش تحریک نوک سینه، پرهیز از لمس غیر ضروری و انتخاب لباس های راحت و غیرتنگ میزان ترشح را کمتر می کند. برخی مادران قبل از خروج ترشح احساس سوزن سوزن شدن دارند و می توانند با اعمال فشار ملایم بازوها به قفسه سینه، این رفلکس را تا حدی کنترل کنند. در مجموع، ترشح در بارداری معمولا خفیف است و با رعایت مراقبت های ساده می توان آن را بدون ایجاد مزاحمت مدیریت کرد.
بیشتر بخوانید: کاشت ناخن در بارداری
آیا ترشح سینه در بارداری طبیعی است؟
بهتر است بدانید ترشح سینه در بارداری یک پدیده کاملا طبیعی و شایع است که به دلیل تغییرات هورمونی بدن رخ می دهد. هورمون های پروژسترون و استروژن باعث رشد غدد شیردهی و آماده شدن سینه ها برای شیردهی می شوند و اغلب مادران در سه ماهه دوم و سوم بارداری ترشحاتی به رنگ زرد روشن یا سفید مشاهده می کنند که به آن کلستروم گفته می شود.
این ترشحات معمولا بدون بو هستند و نشان دهنده آماده شدن بدن برای تغذیه نوزاد است. در موارد نادر، اگر ترشح خون آلود، بدبو یا همراه با درد شدید باشد، نیاز به بررسی پزشکی دارد. بنابراین در بیشتر مواقع، ترشح سینه در بارداری نه تنها طبیعی است بلکه نشانه سلامت روند بارداری و آمادگی شیردهی است.
تشخیص ترشحات نوک سینه در بارداری
ترشحات نوک سینه در بارداری طبیعی و نتیجه تغییرات هورمونی این دوران است اما در بعضی موارد پزشک برای اطمینان از سلامت مادر و علل هورمونی یا ساختاری، بررسیهای دقیقتری را توصیه می کند. این بررسی ها با هدف تشخیص اختلالات احتمالی غدد درون ریز، مشکلات هیپوفیز یا تغییرات هورمونی انجام می شوند. روشهای تشخیص این عارضه به شرح زیر است:
- آزمایش خون
- تصویربرداری MRI مغز
- اندازه گیری سطح پرولاکتین
- ارزیابی عملکرد غده هیپوفیز
- بررسی هورمون های تیروئید
- تصویربرداری CT اسکن مغز
درمان ترشح سینه در بارداری
ترشح سینه در دوران بارداری یک فرآیند طبیعی بوده بنابراین نیازی به درمان پزشکی یا تلاش برای توقف کامل آن وجود ندارد. این ترشحات اغلب خفیف و به صورت چند قطره دیده می شود و معمولا خود به خود کاهش می یابد. با این حال، اگر مقدار آن بیشتر از حد معمول باشد یا باعث ایجاد ناراحتی و خیس شدن لباس ها شود، استفاده از پدهای شیردهی داخل سوتین بهترین راه حل برای مدیریت آن است. همچنین انتخاب لباس های راحت، جلوگیری از تحریک نوک سینه و رعایت بهداشت سینه به کنترل بهتر این وضعیت کمک می کند.
بیشتر بخوانید: سفت شدن شکم در بارداری
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، ترشح از سینه در بارداری پدیده ای طبیعی و بخشی از فرآیند آماده سازی بدن برای شیردهی است. بیشتر زنان در ماه های پایانی بارداری شاهد خروج چند قطره آغوز هستند که نشانه عملکرد صحیح غدد شیری و تغییرات هورمونی می باشد. اگرچه این ترشحات نیاز به درمان ندارند اما آگاهی از تفاوت میان ترشحات طبیعی و علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد. در صورت مشاهده رنگ غیر طبیعی، خون آلود بودن ترشح، درد یا تغییر شکل سینه، مراجعه به پزشک ضروری است.
