سفر در دوران بارداری یکی از موضوعاتی بوده که ذهن بسیاری از مادران باردار را به خود مشغول می کند. در این دوره خاص از زندگی نیاز به مراقبت های ویژه و توجه به شرایط جسمی و روانی اهمیت بیشتری پیدا می کند. آیا سفر در این دوران ایمن است؟ چه زمانی بهترین زمان برای مسافرت است و چه نکاتی باید رعایت شود تا هم سلامت مادر حفظ شود و هم آرامش جنین تامین گردد؟ در این مقاله قصد داریم به طور کامل به نکاتی که باید قبل از سفر در بارداری بدانید بپردازیم پس با ما همراه باشید.
آیا سفر در دوران بارداری خطرناک است؟
سفر در دوران بارداری به خودی خود خطرناک نیست اما میزان ایمنی آن به عوامل مختلفی مانند وضعیت جسمانی مادر، مرحله بارداری و نحوه سفر بستگی دارد. اگر مادر باردار از نظر پزشکی در شرایط خوبی باشد و با پزشک خود مشورت کرده باشد، سفر در این دوران مشکلی ایجاد نمی کند.
به طور کلی سه ماهه دوم بارداری بهترین و ایمن ترین زمان برای سفر است زیرا بیشتر علائم ناراحت کننده بارداری مانند تهوع، خستگی شدید و نوسانات خلقی کاهش یافته اند و در عین حال شکم هنوز آن قدر بزرگ نشده که مانع تحرک یا راحتی شود. برخی از خطرات و عوارض احتمالی سفر در دوران بارداری شامل موارد زیر است:
- اسهال، استفراغ و کم آبی بدن
- گرفتگی گوش و حلق در سفرهای هوایی
- مالاریا در صورت سفر به مناطق پرخطر
- تورم پاها و واریس به ویژه در سفرهای طولانی و نشستن زیاد
- بیماری های عفونی و گوارشی در اثر مصرف آب یا غذای ناسالم
- تشکیل لخته های خون در پا (ترومبوز وریدی عمقی) و خطر انسداد ریوی
- ابتلا به عفونت های مختلف مانند هپاتیت A و E، عفونت های تنفسی، ادراری و واژینالی
بیشتر بخوانید: بارداری خارج از رحم چیست؟
بهترین زمان برای سفر در دوران بارداری
سفر در دوران بارداری موضوعی بوده که نیاز به بررسی دقیق و رعایت نکات مهم دارد به ویژه زمانی که پای سلامت مادر و جنین در میان است. یکی از اصلی ترین سوالاتی که ذهن بسیاری از زنان باردار را درگیر می کند این است: چه زمانی برای سفر کردن در دوران بارداری مناسب تر است؟
سه ماهه دوم بارداری یعنی بین هفته های 14 تا 28 بهترین و ایمن ترین بازه زمانی برای سفر در دوران حاملگی محسوب می شود. در این دوره بیشتر زنان باردار از مشکلات معمول سه ماهه اول مانند تهوع صبحگاهی، خستگی شدید و سرگیجه عبور کرده اند و هنوز وارد مرحله ای نشده اند که شکم بزرگ تر و حرکات محدودتر شود.
برخلاف این دوره طلایی، سه ماهه اول به دلیل ریسک بالاتر سقط جنین و وجود علائمی چون تهوع و بی حالی، زمان مناسبی برای سفر نیست. از طرف دیگر سه ماهه سوم به ویژه ماه های هفتم به بعد با افزایش خطر زایمان زودرس و محدودیت های حرکتی همراه است و در بسیاری از موارد حتی برخی شرکت های هواپیمایی از صدور بلیط برای زنان باردار در ماه هشتم و نهم خودداری می کنند.
کدام دوره بارداری برای سفر خطرناک است؟
اگرچه سفر در دوران بارداری به طور کلی ممنوع نیست اما برخی بازه های زمانی برای مادر و جنین پرخطر و دشوار می باشند. بهتر است بدانید سه ماهه اول بارداری یکی از این دوره های حساس است. در این زمان، بدن مادر با تغییرات شدید هورمونی مواجه می شود که باعث تهوع، خستگی مفرط، درد سینه، نوسانات خلقی و کاهش یا افزایش اشتها می شود. این علائم نه تنها سفر را برای مادر دشوار می کند بلکه اگر سفر به صورت هوایی انجام شود، خطر سقط جنین نیز وجود دارد.
از طرف دیگر، سه ماهه سوم بارداری به ویژه از هفته 28 به بعد نیز زمان مناسبی برای سفر نیست. در این دوره با بزرگ تر شدن شکم و افزایش وزن، تحرک مادر کاهش می یابد و نشستن طولانی مدت در خودرو، قطار یا هواپیما باعث ناراحتی شدید یا حتی مشکلات گردش خون و دردهای عضلانی می شود. همچنین لازم به ذکر است احتمال زایمان زودرس در این مرحله افزایش می یابد به ویژه اگر مادر دچار استرس یا خستگی شدید شود.
در مقابل سه ماهه دوم بارداری (هفته های 14 تا 28) بهترین زمان برای سفر محسوب می شود. در این بازه، علائم آزاردهنده اولیه از بین رفته اند و شکم هنوز آنقدر بزرگ نشده که مانع حرکت یا راحتی مادر شود و سطح انرژی مادر بیشتر است. بنابراین اگر پزشک اجازه دهد و شرایط جسمی مساعد باشد، سفر در این دوره انتخابی مناسب و ایمن خواهد بود.
بیشتر بخوانید: زایمان سزارین دوم چیست؟
سفر هوایی در دوران بارداری
سفر هوایی در دوران بارداری در سه ماهه دوم بارداری امن تر است زیرا احتمال تهوع شدید و خستگی کمتر است و خطر زایمان زودرس نیز پایین تر است. قبل از پرواز حتما با پزشک مشورت کنید و مدارک پزشکی لازم را همراه داشته باشید. در طول پرواز، نوشیدن آب کافی، حرکت دادن پاها برای جلوگیری از لخته شدن خون و استفاده از کمربند ایمنی زیر شکم اهمیت زیادی دارد. همچنین، بهتر است از نشستن طولانی در یک وضعیت ثابت پرهیز کرده و در صورت امکان، صندلی کنار راهرو را انتخاب کنید تا بتوانید به راحتی حرکت کنید.
نکات مهم و ضروری برای سفر در دوران بارداری
- داروها، مکمل ها و مدارک پزشکی خود را به همراه داشته باشید.
- از مصرف سیگار، الکل و داروهای بدون تجویز پزشک پرهیز نمایید.
- لباس و کفش راحت، مناسب فصل و وضعیت جسمی تان انتخاب کنید.
- پیاده روی سبک و ملایم در برنامه روزانه خود داشته باشید تا گردش خون بهبود یابد.
- وسایل بهداشتی شخصی مانند دستمال مرطوب، ژل ضدعفونی و ماسک را فراموش نکنید.
- در سه ماهه دوم بارداری (هفته های 14 تا 28)، سفر از نظر جسمی و پزشکی ایمن تر است.
- وعده های غذایی خود را حذف یا کاهش ندهید و در طول سفر ترجیحا غذای خانگی بخورید.
- از نشستن طولانی مدت پرهیز کرده و در فواصل منظم پاها را حرکت دهید یا کمی قدم بزنید.
- از سفر به مناطق دور افتاده یا جاهایی که دسترسی به مراکز درمانی دشوار است، پرهیز کنید.
- آب سالم و بهداشتی همراه داشته باشید و از نوشیدن آب رودخانه یا منابع ناشناس خودداری کنید.
- از تفریحات پرخطر مانند سوارکاری، شنا در چشمه های آب گرم و ورزش های پرتحرک خودداری کنید.
- از مصرف غذاهای نیم پز، گوشت و سبزیجات خام، لبنیات غیر پاستوریزه و غذاهای بین راهی بپرهیزید.
- از تماس با حیوانات رها شده، خاک آلوده یا حشرات گزنده دوری کنید تا خطر ابتلا به بیماری کاهش یابد.
- قبل از سفری با بهترین متخصص زنان و زایمان تهران مشورت کنید و از وضعیت سلامت اطمینان حاصل کنید.
- اگر به کشور خارجی سفر می کنید، بیمه مسافرتی معتبر تهیه کرده و وضعیت بیماری های مسری مقصد را بررسی کنید.
- علائم هشدار دهنده مانند خونریزی، درد شکم، تب یا کاهش حرکت جنین را جدی بگیرید و فوراً به پزشک مراجعه کنید.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سفر در دوران بارداری به خودی خود ممنوع نیست اما باید با دقت و توجه به شرایط فردی مادر و جنین انجام شود. بهترین زمان برای سفر، سه ماهه دوم بارداری است که هم مشکلات رایج سه ماهه اول کاهش یافته و هم خطرات مربوط به سه ماهه سوم کمتر است. رعایت نکات مهم مانند مشورت با پزشک، انتخاب مقصد نزدیک به مراکز درمانی، مراقبت های بهداشتی و تغذیه مناسب و پرهیز از فعالیت های پرخطر به حفظ سلامت مادر و جنین کمک می کند.
