سرطان دهانه رحم یکی از شایع ترین سرطان ها در میان زنان بوده که از ناحیه دهانه رحم (قسمت پایین رحم که به واژن متصل میشود) آغاز می شود. این بیماری به آرامی و در طی چند سال پیشرفت می کند و در بسیاری از موارد در اثر عفونت طولانی مدت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد می شود. اما آیا همه زنانی که به HPV مبتلا می شوند، در معرض این سرطان هستند؟ چگونه میتوان با آزمایش های غربالگری به موقع از پیشرفت آن جلوگیری کرد؟ در این مقاله به طور کامل به معرفی سرطان دهانه رحم، علائم اولیه، عوامل خطر، راه های پیشگیری، آزمایش پاپ اسمیر، روش های تشخیص، مراحل بیماری و درمان های موجود می پردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان دهانه رحم چیست؟
سرطان دهانه رحم که به انگلیسی Cervical Cancer نامیده می شود، در سلول های ناحیه دهانه رحم ایجاد می گردد، بخشی از دستگاه تناسلی زنان که قسمت پایین رحم را به واژن متصل می کند. این سرطان بافت های عمقی دهانه رحم را درگیر کرده و در مراحل پیشرفته به اندام هایی مانند ریه، کبد، مثانه، واژن یا راست روده نیز سرایت کند.
در بسیاری از موارد، ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) عامل اصلی ایجاد این بیماری است اما خوشبختانه این نوع سرطان با واکسن قابل پیشگیری است. سرطان سرویکس معمولا به صورت آهسته رشد می کند، به همین دلیل فرصت مناسبی برای شناسایی و درمان پیش از پیشرفت آن وجود دارد. غربالگری منظم با تست پاپ اسمیر باعث کاهش چشمگیر مرگ و میر ناشی از این بیماری شده است.
انواع سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم انواع متعددی دارد که هر کدام از آنها از سلول های متفاوتی منشا می گیرند. رایج ترین اشکال این بیماری شامل چند نوع اصلی هستند که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:
- نوع ترکیبی: این نوع هر دو سلول سنگ فرشی و غده ای را تحت تاثیر قرار می دهد و به صورت ترکیبی از دو نوع قبلی دیده می شود.
- آدنوکارسینوم: این نوع در سلول های غده ای ستونی شکل که وظیفه تولید مخاط را دارند و در کانال گردن رحم قرار گرفته اند، رشد می کند.
- کارسینوم سلول سنگ فرشی: این نوع در سلول های نازک و مسطح (سلول های سنگ فرشی) که سطح بیرونی دهانه رحم را پوشانده اند ایجاد می شود و معمولا به واژن گسترش می یابد. حدود 90 درصد موارد سرطان دهانه رحم از این نوع هستند.
بیشتر بخوانید: خارش واژن چیست؟
مراحل سرطان دهانه رحم
لازم به ذکر است این بیماری دارای مراحل مختلفی بوده که به شرح زیر است:
- مرحله 1: سرطان محدود به دهانه رحم است و هنوز به بافت های اطراف یا اندام های دیگر گسترش نیافته است.
- مرحله 2: در این مرحله سرطان از دهانه رحم فراتر رفته و بخش های بالایی واژن یا بافت های اطراف دهانه رحم را نیز درگیر کرده اما هنوز به لگن یا اندام های دوردست نرسیده است.
- مرحله 3: سرطان به لگن، بخش های پایین واژن، بافت های اطراف یا حتی غدد لنفاوی گسترش یافته و موجب انسداد مجاری ادراری می شود.
- مرحله 4: پیشرفته ترین مرحله بوده که در آن سلول های سرطانی به اندام های دور مانند مثانه، روده، کبد یا ریه ها نیز سرایت کرده اند.
علت بروز سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم بیماری ای بوده که با تغییرات غیر طبیعی و کنترل نشده در سلول های دهانه رحم آغاز می شود. این تغییرات معمولا بنا به عوامل مختلفی رخ می دهند که خطر ابتلا به این سرطان را افزایش می دهند. به طور کلی عوامل بروز این عارضه عبارتند از:
- سیگار کشیدن
- تضعیف سیستم ایمنی بدن
- داشتن چندین شریک جنسی
- استفاده از داروهای سقط جنین
- شروع رابطه جنسی قبل از 16 سالگی
- عفونت طولانی مدت با ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)
- مصرف طولانی مدت قرص های ضد بارداری (بیش از 5 سال)
- ابتلا به بیماری های مقاربتی مثل کلامیدیا، سوزاک، سفلیس و ایدز
علائم سرطان دهانه رحم
این عارضه در مراحل اولیه بدون علائم بوده و به همین دلیل به عنوان یک بیماری خاموش شناخته می شود. بهتر است بدانید علائم آن اغلب دیر ظاهر می شوند و در بسیاری از موارد با مشکلات معمول قاعدگی اشتباه گرفته می شوند. در صورت مشاهده هر یک از علائم ذکر شده در زیر به بهترین متخصص زنان و زایمان در ونک تهران مراجعه نمایید. در ادامه به مهمترین علائم این بیماری اشاره می نماییم:
- خستگی دائمی
- درد ناحیه شکمی
- از بین رفتن اشتها
- درد در بخش لگنی
- کاهش وزن بی دلیل
- درد هنگام دفع ادرار
- نیاز به دفع ادرار مکرر
- کمر درد بی دلیل و تورم در پاها
- ترشحات غیر طبیعی واژن با رنگ و بوی متفاوت
- خونریزی غیر معمول واژینال، به ویژه بین دو پریود، بعد از رابطه جنسی و پس از یائسگی
روشهای تشخیص سرطان دهانه رحم
تشخیص به موقع سرطان دهانه رحم نقش بسزایی در موفقیت درمان و افزایش شانس بهبودی دارد. پزشکان با بهره گیری از روش های مختلف، تغییرات غیر طبیعی در دهانه رحم را شناسایی و بررسی می کنند تا بتوانند بیماری را در مراحل اولیه تشخیص دهند. روشهای تشخیص این بیماری به شرح زیر است:
- معاینه رحمی
- معاینه واژینال
- تست پاپ اسمیر
- بیوپسی (نمونه برداری)
- سونوگرافی ترانس واژینال
- معاینه با روش هیستروسکوپی
بیشتر بخوانید: فیبروم رحم در بارداری
روشهای درمان سرطان دهانه رحم
درمان این بیماری به عوامل مختلفی بستگی دارد و معمولا با ترکیبی از روش های مختلف انجام می شود تا بهترین نتیجه حاصل شود. انتخاب روش درمانی مناسب به کنترل بیماری و بهبود کیفیت زندگی کمک می کند. روشهای درمان سرطان دهانه رحم عبارتند از:
- جراحی
- پرتو درمانی
- ایمونو تراپی
- شیمی درمانی
- درمان های هدفمند
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان دهانه رحم از جمله بیماری هایی بوده که با آگاهی، پیشگیری و تشخیص زودهنگام میتوان از بروز یا پیشرفت آن جلوگیری کرد. اگرچه ابتلا به ویروس HPV یکی از مهمترین عوامل ایجاد این سرطان است اما با انجام منظم آزمایش پاپ اسمیر، دریافت واکسن HPV و رعایت بهداشت جنسی میتوان تا حد زیادی از خطر آن کاست. شناخت علائم، پیگیری های پزشکی منظم و درمان به موقع نقش اساسی در افزایش شانس بهبودی دارند.
