سردرد در بارداری یکی از مشکلات شایعی بوده که بسیاری از مادران در طول این دوران تجربه می کنند و از یک درد خفیف و گذرا تا سردردهای شدید و آزاردهنده متفاوت می باشد. تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون، تغییرات فشار خون و حتی کمبود خواب یا استرس در بروز این مشکل نقش بسزایی دارند. اما آیا هر سردردی در دوران بارداری طبیعی است یا نشانه یک مشکل جدی می باشد؟ شناخت دلایل، انواع سردرد و راه های ایمن برای کاهش آن نه تنها به آرامش بیشتر مادر کمک می کند بلکه از بروز عوارض احتمالی نیز پیشگیری می کند. در ادامه به بررسی کامل علل شایع سردرد در بارداری، نشانه های هشداردهنده و روشهای درمان آن خواهیم پرداخت پس با ما همراه باشید.
سردرد در بارداری نشانه چیست؟
سردرد در بارداری یکی از مشکلاتی بوده که بسیاری از مادران آن را تجربه می کنند و شدت آن از یک درد خفیف و گذرا تا سردردهای شدید و مداوم متغیر می باشد. در اغلب موارد این سردردها بی خطر هستند و به خصوص در سه ماهه اول بارداری بیشتر دیده می شوند. تغییرات هورمونی، افزایش حجم خون، وضعیت نامناسب بدن به دلیل رشد جنین و حتی سابقه میگرن از مهمترین عوامل بروز این عارضه به شمار می روند.
با این حال، همه سردردها در بارداری بی ضرر نیستند. گاهی اوقات این درد نشانه یک مشکل جدی مانند فشار خون بالا یا پرهاکلامپسی می باشد به ویژه اگر بعد از هفته بیستم بارداری رخ دهد یا همراه با علائمی مثل تاری دید، ورم شدید یا درد در قسمت بالای شکم باشد. جالب است بدانید که تجربه سردرد در هر بارداری با بارداری های قبلی متفاوت می باشد؛ برخی مادران بعد از سه ماهه اول بهبود علائم میگرن را تجربه می کنند، در حالی که برخی دیگر ممکن است با شدت بیشتری دچار این نوع سردرد شوند.
بیشتر بخوانید: دیابت در بارداری چیست؟
دلایل بروز سردرد در بارداری
بهتر است بدانید برخی از این سردردها بی خطر و ناشی از تغییرات طبیعی بدن در این دوران هستند اما بعضی دیگر ممکن است نشانه یک مشکل جدی باشند که نیاز به بررسی فوری دارد. شدت و نوع سردرد نیز بسته به سه ماهه بارداری متفاوت است؛ به طور مثال، سردرد در سه ماهه اول بنا به دلایل هورمونی و تغییرات ناگهانی بدن رخ می دهد، در حالی که در سه ماهه دوم و سوم ممکن است بیشتر به فشار خون یا مشکلات وضعیت بدنی مربوط باشد. مهمترین دلایل بروز سردرد در دوران بارداری به شرح زیر است:
- عفونت ها: سینوزیت، عفونت گوش یا آنفولانزا ممکن است باعث سردردهای شدید شوند.
- مشکلات چشمی: فشار چشم یا تغییرات بینایی در بارداری یکی از دلایل سردرد می باشد.
- ترک ناگهانی کافئین: قطع ناگهانی مصرف قهوه یا چای ممکن است باعث بروز سردرد ترک کافئین شود.
- قند خون پایین: نخوردن وعده های غذایی منظم یا تغذیه نامناسب باعث افت قند خون و سردرد می شود.
- کم آبی بدن: کاهش مصرف آب یا تهوع و استفراغ های بارداری منجر به کم آبی و در نتیجه سردرد می شود.
- خواب ناکافی: بی خوابی یا خواب بی کیفیت به خصوص در سه ماهه سوم به دلیل ناراحتی وضعیت بدنی از دلایل شایع سردرد است.
- تغییرات وضعیت بدن و فشار عضلانی: افزایش وزن و جابجایی مرکز ثقل بدن باعث فشار به گردن و شانه ها و ایجاد سردرد می شود.
- میگرن: برخی زنان میگرنی در بارداری دچار افزایش دفعات یا شدت حملات می شوند، در حالی که برای بعضی دیگر علائم کاهش پیدا می کند.
- استرس و اضطراب: فشارهای روحی، نگرانی های بارداری و خستگی روزانه به خصوص در زنان باردار شاغل از عوامل شایع سردرد هستند.
- بیماری های زمینه ای: فشار خون پایین، دیابت بارداری، کم خونی، لخته خون یا مشکلات عصبی از دیگر علل احتمالی هستند که باید بررسی شوند.
- پرهاکلامپسی (مسمومیت بارداری): سردرد شدید بعد از هفته بیستم همراه با فشار خون بالا، تاری دید، ورم یا تغییرات هوشیاری نشانه پرهاکلامپسی می باشد.
- تغییرات هورمونی و افزایش حجم خون: نوسانات هورمون ها و افزایش خونرسانی به اندام ها به ویژه در سه ماهه اول باعث بروز سردردهای تنشی یا میگرنی می شود.
بیشتر بخوانید: مصرف کافئین و قهوه در بارداری
روشهای جلوگیری از سردرد در دوران بارداری
همانطور که در بالا ذکر کردیم، سردرد در بارداری ناشی از عوامل مختلفی می باشد اما خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده میتوان احتمال بروز آن را به حداقل رساند. پیشگیری از سردرد به خصوص برای افرادی که سابقه میگرن دارند، اهمیت زیادی دارد و حتی کیفیت زندگی در این دوران را بهبود می بخشد. روشهای موثر برای پیشگیری از سردرد در بارداری به شرح زیر است:
- برای جلوگیری از خستگی بیش از حد، در صورت امکان حجم کار خود را کمتر کنید.
- روزانه حدود 2 تا 2.5 لیتر آب یا مایعات سالم بنوشید تا از کم آبی بدن جلوگیری شود.
- منیزیم، ویتامین D، ریبوفلاوین و امگا ۳ ممکن است در پیشگیری از سردرد موثر باشند.
- در صورت شروع سردرد، گذاشتن کمپرس سرد روی پیشانی یا گردن به تسکین آن کمک می کند.
- نشستن طولانی مدت یا خم بودن بیش از حد باعث سردرد می شود پس از بی تحرکی پرهیز کنید.
- پیاده روی یا ورزش های سبک با مشورت پزشک به بهبود گردش خون و کاهش استرس کمک می کند.
- هر شب در ساعت مشخص بخوابید و صبح ها در زمان ثابت بیدار شوید تا بدن به یک ریتم ثابت عادت کند.
- اگر پشت میز یا جلوی کامپیوتر کار می کنید، هر چند وقت یکبار استراحت کنید و حرکات کششی انجام دهید.
- مصرف میوه، سبزیجات، غلات کامل، پروتئین های بدون چربی و چربی های سالم به پیشگیری از سردرد کمک می کند.
- استفاده از تکنیک هایی مانند یوگا، مدیتیشن، تنفس عمیق یا تمرینات آرام سازی می تواند سطح استرس را کاهش دهد.
- حذف وعده ها باعث افت قند خون و سردرد می شود، بنابراین در طول روز وعده ها و میان وعده های مغذی مصرف کنید.
روشهای درمان سر درد در بارداری
به طور کلی روشهای درمان سردرد در دوران بارداری به شرح زیر است:
- نوشیدن آب کافی برای رفع کم آبی بدن که عامل سردرد می باشد
- استراحت در محیط آرام و کم نور تا زمانی که سردرد فروکش کند
- تغییر وضعیت بدن و پرهیز از نشستن طولانی مدت در یک حالت
- مصرف مکمل منیزیم (با نظر پزشک) برای کمک به تسکین سردرد
- استفاده از کمپرس سرد روی پیشانی یا پشت گردن برای کاهش درد
- کاهش مدت کار با کامپیوتر و گرفتن استراحت های کوتاه در طول کار
- طب سوزنی (برای برخی افراد) به عنوان یک روش مکمل در تسکین سردرد
- پیاده روی یا فعالیت بدنی سبک برای بهبود گردش خون و کاهش تنش عضلانی
بیشتر بخوانید: عوارض مصرف سیگار در بارداری
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سردرد در بارداری یک مشکل شایع اما اغلب قابل کنترل است که معمولا به دلیل تغییرات هورمونی، فشارهای جسمی و روانی یا عادات روزمره ایجاد می شود. شناخت علت سردرد، رعایت سبک زندگی سالم، مصرف مایعات کافی، استراحت مناسب و استفاده از روشهای ایمن درمانی به کاهش یا رفع این مشکل کمک می کند. با این حال سردردهایی که شدید، مکرر یا همراه با علائم نگران کننده هستند، نیاز به بررسی فوری توسط پزشک دارند تا از بروز عوارض احتمالی برای مادر و جنین پیشگیری شود.
