بی اختیاری ادرار در زنان یکی از مشکلات شایع و در عین حال پنهان بوده که بسیاری از بانوان به دلایل مختلفی همچون خجالت، آن را نادیده می گیرند یا از بیان آن خودداری می کنند. این اختلال به معنی خروج ناخواسته ادرار از بدن است که کیفیت زندگی، اعتماد به نفس و فعالیت های روزمره زنان را تحت تاثیر قرار می دهد. در این مقاله به بررسی دلایل اصلی بی اختیاری ادرار در زنان، انواع مختلف آن، عوامل خطر، روشهای پیشگیری، درمان های خانگی و تخصصی می پردازیم پس با ما همراه باشید.
بی اختیاری ادرار زنان چیست؟
بی اختیاری ادرار در زنان یکی از مشکلات رایج و نگران کننده ای بوده که در هر سنی بروز می کند، اگرچه شیوع آن در میان زنان بالای 60 سال بیشتر دیده می شود. بی اختیاری ادرار زمانی رخ می دهد که فرد توانایی کنترل ادرار خود را از دست داده و نشت ادرار به صورت ناخواسته اتفاق می افتد.
این نشت ممکن است خفیف باشد مانند در زمان عطسه، سرفه، خنده یا بلند کردن اجسام سنگین چند قطره ادرار خارج می شود یا در موارد شدیدتر، کنترل کامل مثانه از دست می رود و ادرار بدون هشدار و دلیل مشخصی تخلیه می گردد. در بسیاری از زنان، بی اختیاری ادرار ناشی از عواملی مانند زایمان طبیعی مکرر، عفونت های ادراری یا ضعف عضلات کف لگن می باشد.
علت بروز بی اختیاری ادرار
این اختلال، خروج غیرارادی ادرار از مثانه بوده که ممکن است در هر سنی رخ دهد، هرچند احتمال بروز آن با افزایش سن بیشتر می شود. در ادامه به مهمترین دلایل بی اختیاری ادرار در زنان اشاره می نماییم:
- اضافه وزن: چاقی شکمی باعث فشار مستمر به عضلات کف لگن و مثانه شده و خطر بی اختیاری را افزایش می دهد.
- یبوست: زور زدن مداوم هنگام اجابت مزاج به عضلات لگنی آسیب می رساند و احتمال افتادگی مثانه و بی اختیاری را افزایش می دهد.
- استعمال دخانیات: سرفه های مزمن ناشی از سیگار کشیدن، فشار زیادی به عضلات کف لگن وارد کرده و احتمال بروز این عارضه را بیشتر می کند.
- عفونت ادراری: عفونت های مکرر مثانه مخصوصا زمانی که با التهاب شدید همراه است، کنترل ادرار را دشوار کرده و احساس نیاز فوری به دفع ایجاد می کنند.
- مصرف برخی مواد غذایی: مصرف زیاد کافئین، الکل، نوشابه های گازدار و غذاهای تند و اسیدی تحریک پذیری مثانه را افزایش داده و باعث نیاز فوری به تخلیه می شود.
- افزایش سن و یائسگی: با بالا رفتن سن، عضلات مثانه و کف لگن ضعیف می شوند و کاهش هورمون های جنسی مانند استروژن بعد از یائسگی، این روند را تشدید می کند.
- ضعف عضلات کف لگن: کاهش قدرت این عضلات به دلایلی مانند زایمان، یبوست مزمن یا بلند کردن مداوم اجسام سنگین منجر به افتادگی مثانه و در نهایت بی اختیاری می گردد.
- بیماری های عصبی: اختلالات سیستم عصبی مانند ام اس (MS)، پارکینسون یا حتی استرس های شدید روانی عملکرد مثانه را دچار اختلال کرده و منجر به نشت ادرار می شوند.
- بارداری و زایمان: بارداری به دلیل افزایش وزن و فشار بر ناحیه لگن و زایمان طبیعی به دلیل کشیدگی عضلات باعث آسیب به ساختارهای حمایتی مثانه و مجاری ادراری می شود.
بیشتر بخوانید: زایمان زودرس چیست؟
انواع بی اختیاری ادرار در زنان
بی اختیاری ادرار در زنان دارای انواع مختلفی بوده که هر کدام دلایل و ویژگی های خاص خود را دارند. شناخت دقیق این انواع به تشخیص صحیح و درمان بهتر کمک می کند. در ادامه با مهمترین انواع بی اختیاری ادرار آشنا می شویم:
بی اختیاری ادرار استرسی (فشاری)
این نوع زمانی رخ می دهد که فشار ناگهانی و غیرمنتظره ای مانند عطسه، سرفه، خنده یا بلند کردن جسم سنگین به مثانه وارد شود. ضعف عضلات کف لگن یا بافت های حمایتی مثانه ناشی از زایمان، افزایش سن یا چاقی عامل اصلی بروز این نوع بی اختیاری است.
توجه: جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر متین، بر روی کلمه تماس کلیک کنید و وقت مشاوره خود را رزرو نمایید.
بی اختیاری ادرار اورژانسی (فوریتی)
در این حالت فرد ناگهان احساس شدید و غیر قابل کنترل نیاز به تخلیه ادرار می کند و ممکن است قبل از رسیدن به دستشویی نشت ادرار اتفاق بیفتد. این نوع ناشی از فعالیت بیش از حد مثانه یا آسیب های عصبی بوده که به آن مثانه بیش فعال نیز گفته می شود.
بی اختیاری ادرار سرریز (از نوع پرشدگی مثانه)
وقتی مثانه به طور کامل تخلیه نشود، ادرار جمع شده سرریز کرده و بدون کنترل خارج می شود. این وضعیت ممکن است ناشی از انسداد مجاری ادراری یا ضعف عضلات مثانه باشد و بیشتر در بیماری های عصبی مانند دیابت مشاهده می شود.
بیشتر بخوانید: خارش واژن چیست؟
بی اختیاری عملکردی
این نوع بی اختیاری زمانی رخ می دهد که فرد به دلایلی مانند مشکلات حرکتی، ناتوانی در برقراری ارتباط یا بیماری های مزمن نتواند به موقع خود را به دستشویی برساند، در نتیجه ادرار به طور غیرارادی دفع می شود.
بی اختیاری ادرار ترکیبی
زمانی که فرد بیش از یک نوع بی اختیاری ادرار را به صورت همزمان تجربه می کند، به آن بی اختیاری ترکیبی گفته می شود. این حالت شایع ترین نوع بی اختیاری ادرار بوده و درمان آن پیچیده تر است.
تشخیص بی اختیاری ادرار در زنان
برای تشخیص بی اختیاری و تکرر ادرار در زنان، ابتدا باید به بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران مراجعه نمایید تا پزشک با دقت علائم و سابقه پزشکی شما عزیزان را مورد بررسی قرار دهد. این مرحله از اهمیت بالایی برخوردار بوده تا نوع و شدت مشکل مشخص شود. در جریان معاینه، پزشک علائم فیزیکی مرتبط با اختلالات ادراری را ارزیابی کرده و براساس آن برنامه درمانی مناسبی را تنظیم می کند.
البته لازم به ذکر است علاوه بر معاینه بالینی، انجام برخی آزمایش ها و تست ها نیز برای تشخیص دقیق تر ضروری است. این آزمایش ها شامل تست فشار مثانه برای ارزیابی عملکرد آن، آنالیز و کشت ادرار جهت بررسی وجود عفونت، سونوگرافی برای مشاهده ساختارهای دستگاه ادراری، سیستوسکوپی برای بررسی داخلی مثانه و همچنین نوار عصب مثانه جهت ارزیابی فعالیت عصبی مرتبط با مثانه می باشد.
روشهای درمان بی اختیاری ادرار در زنان
بی اختیاری ادرار یکی از مشکلات شایع در زنان بوده که کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد. امروزه روش های مختلفی برای درمان این عارضه وجود دارد که بسته به نوع و شدت مشکل توسط پزشک متخصص انتخاب می شود. در ادامه با مهمترین راهکارهای درمان بی اختیاری ادرار آشنا می شویم:
- جراحی
- دارو درمانی
- درمان با لیزر
- درمان با لیزر مونالیزا تاچ
- تمرینات ورزشی مخصوص کف لگن
- تقویت عضلات کف لگن (تمرینات کگل)
- درمان با RF هیگز (تقویت عضلات کف لگن بدون جراحی)
بیشتر بخوانید: یائسگی زودرس چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، بی اختیاری ادرار زنان مشکلی قابل درمان بوده که با تشخیص دقیق و استفاده از روش های مناسب میتوان به بهبود چشمگیری دست یافت. انتخاب روش درمانی صحیح به نوع بی اختیاری، شدت علائم و شرایط فردی هر فرد بستگی دارد و از دارو درمانی و تمرینات ورزشی گرفته تا روش های پیشرفته تری مانند لیزر و جراحی متغیر است. بنابراین زنان مبتلا به این مشکل نباید از مراجعه به پزشک و پیگیری درمان خود غافل شوند چرا که با مراقبت های مناسب امکان زندگی سالم و بدون نگرانی از بی اختیاری ادرار وجود دارد.
